Hakkında
Haberler
Görüşler
Dökümanlar
Ana Sayfa


HABERLER

Referans Fiyat Uygulaması

Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü, Maliye Bakanlığı’nca onaylanarak1 Mart 2003’te yürürlüğe giren "İlaç Kullanımında Referans Fiyata Göre Ödeme Yapılması" na ilişkin idari düzenlemeyle bir yıldır eşdeğer ilaçlar arasında ortalama referans fiyat uygulamasına geçmişti. Sandığın uygulamasına göre eşdeğer olan ilaçların fiyatları toplanıyor ve aritmetik ortalaması alınıyordu. Bu ortalama ile aynı ya da düşük olan ilaçların bedeli kurumca ödeniyordu. Emekliler ve bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri bu ortalamanın üzerindeki ilacları aldığında farkı cebinden ödüyordu. Bağ-Kur ise Emekli Sandığı’nın bu uygulamasından önce eşdeğer ilaçlar arasında en ucuzunun ödenmesi uygulamasına geçmişti. En ucuz olan ilaç dışında ilaç alındığında Bağ-Kur sigortalısı buna göre fark ödemekteydi. (halen Bağ-Kur’da bu uygulama devam etmektedir).

SSK’nın 1992’den beri yürüttüğü ihale yöntemiyle eşdeğer ilaçlar arasında ucuz ilaç alımı uygulamasının ardından  Bağ-Kur ve Emekli Sandığının başlattığı referans fiyat uygulamaları nedeniyle Avrupa İlaç Üreticileri ve Birlikleri Federasyonu (EFPIA) üyesi yabancı ilaç şirketlerinin ilaçlarının yerli-jenerik ilaçlara göre pahalı olmasından dolayı en büyük alıcı olan  sosyal güvenlik kurumlarına pazarlanması çok güçleşti. Bu fiili durum karşısında alarma geçen Avrupa ilaç sermayesi AB yetkili organlarını devreye sokarak Türkiye’ye baskı yapılmasını sağladı. Zira, 1 Ocak 2001’den itibaren yükümlülük altına girdiğimiz “Veri İmtiyazı” Avrupa İlaç Üreticileri ve Birlikleri Federasyonu EFPIA üyesi şirketlerin çıkarlarını gözeten AB-Türkiye Ortaklık Konseyi’nin 2/97 Sayılı Kararı’nın ekindeki, Türkiye’nin gözü kapalı biçimde uyum sağlamayı taahhüt ettiği yüzlerce AB direktifinden birisiydi.

Emekli Sandığı’nın referans fiyat uygulamasına "Veri İmtiyazı" süreci dışında idari yargı süreci ile de karşı çıkıldı. Dünyanın en büyük ilaç şirketlerinin başında gelen ABD şirketi Pfizer’in Türkiye ayağını oluşturan Pfizer İlaçları Limited Şirketi Danıştay Onbirinci Dairesine Emekli Sandığı referans fiyat uygulamasının yürütülmesinin durdurulması ve  iptali için dava açtı. Danıştay Onbirinci Dairesi 4.11.2003 günlü E:2003/2037 sayılı kararıyla Pfizer’in yürütmeyi durdurma talebini reddeti. Pfizer avukatları Danıştay İdari Dava Dairelerine, Onbirinci Dairenin red kararını bozmak için temyiz talebinde bulundu. Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu 25.12 2003 günü oyçokluğu ile Onbirinci Dairenin Sandık lehine verdiği kararı bozdu. Bu karar nedeniyle 1 Mart 2004 tarihinden itibaren Emekli Sandığı referans fiyat uygulamasına son verdi.

Danıştay İdari Dava Dairelerinin Emekli Sandığı aleyhine verdiği kakarın gerekçesi Sağlık Bakanlığı’nın olumsuz görüşüne dayanıyor. Kararda "Sağlık hizmetleri ile ilgili her konuda yetkilendirilen ve tamamıyla uzun süren bilimsel değerlendirmelere dayalı olarak incelemelerini ve denetimini yapan Sağlık Bakanlığının 2.4.2002 günlü, 14 827 sayılı yazısında da açıkça ifade edildiği gibi, ancak biyoeşdeğerlilik ve biyoyararlanım incelemeleri tamamlanıp, Sağlık Bakanlığınca satışı uygun görülen farmasötik eşdeğer ilaç grupları ile ilgili olarak ve yine yetkili Sağlık Bakanlığı onayı ile davalı idarece referans fiyat saptaması mümkün olabileceğinden, Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünce bu husus göz ardı edilerek; ilaçların (biyoyararlanım+eşdeğerlilik) uygunluğu kanıtlanmış olup olmadığına bakılmaksızın ve Sağlık Bakanlığı’nın olumsuz görüşüne rağmen dava konusu referans fiyat tesbitine dair tesis ettiği işlemin yetki, sebep, konu unsurları yönünden hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır" denmektedir.

Danıştay İdari Dava Dairelerinin bu kararı biyoyararlanım ve biyoeşdeğerlilik uygunluğu kanıtlanmış tüm ilaçlarda Emekli Sandığı’nın referans fiyat uygulayabileceği yönündedir. Bu koşul yerine getirildiği takdirde referans fiyat uygulamasının önünde hiçbir hukuki engel söz konusu değildir. Ancak Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü, kararı referans fiyat uygulamasının kaldırılması yönünde bir karar olarak yorumlayarak 1 Mart 2004’ten itibaren topyekün referans fiyat uygulamasını kaldırmıştır. Hukuki engel, biyoyararlanım ve biyoeşdeğerlilik uygunluğu kanıtlanmamış ilaçlar için söz konusudur.  Bu koşul yerine getirildikten sonra Sağlık Bakanlığının Emekli Sandığı’na referans fiyat için onay vermemesinin ise hiçbir tutarlı yanı yoktur. Ayrıca biyoyararlanım ve biyoeşdeğerlik uygunluğu kanıtlanmamış ilaçların zaten Sağlık Bakanlığınca ruhsatlandırılmaması gerekmektedir.

Burada Emekli Sandığı’nın referans fiyat uygulamasına ilişkin Sağlık Bakanlığı’nın tutumunun da irdelenmesi gerekmektedir. Sağlık Bakanlığı Emekli Sandığı’nın da içinde bulunduğu sosyal güvenlik kurumlarına hizmet satan kurumların başında gelmektedir. Sağlık Bakanlığı’na bağlı 700 dolayındaki hastanede ilaçlar ihale yöntemiyle fiyat kırarak alınmaktadır. Örneğin perakende satış fiyatı (eczane satış fiyatı)100 milyon lira olan bir ilaç açılan ihalede 50 milyon liraya hatta çok daha ucuza satın alınabilmektedir. Ancak devlet hastaneleri (üniversite hastaneleri gibi) bu ilaçları ilgili sosyal güvenlik kurumlarına (SSK hariç, zira SSK hastalarına ilacı kendisi temin etmektedir) ve diğer resmi kurumlara eczane satış fiyatı üzerinden satmaktadır.Aradaki fark hastane döner sermayelerine kâr olarak kalmaktadır. Sağlık Bakanlığı ve üniversite hastaneleri böylesine kârlı bir düzeni sürdürürken sosyal güvenlik kurumlarının açıklarını bir ölçüde kapatabilmek için referans fiyat uygulaması Sağlık Bakanlığı’nın olumsuz yaklaşımıyla engellenmektedir. Oysa ki döner sermayeli kuruluşlar (üniversite ve devlet hastaneleri) ve özel hastaneler/özel tanı-tedavi merkezleri sosyal güvenlik kurumlarına ve diğer resmi kurumlara ilaçları satın aldıkları fiyatın üzerine belirli bir kâr payı koyarak fatura edebilmelidirler. Bu sınırın ötesinde ilaç satışından kâr yapmalarının önüne geçilmelidir. Sosyal güvenlik kurumlarına dayatılan bu  koşullar adalete ve hakkaniyete açıkça aykırıdır.

Emekli Sandığının 2002 yılındaki ilaç harcaması 1 katrilyon liradır. (730 milyon $). Emekli Sandığının ilaç harcaması 2003 yılında hızla artarak 1.5 katrilyon (1.1 milyar $) lira olmuştur. Ülke nüfusunun  % 3.5’unu kapsayan Emekli Sandığı 2003 yılında Türkiye’deki toplam ilaç harcamalarının üretici fiyatlarıyla % 35’ini tüketici fiyatlarıyla da % 25’ini yapmıştır. Eğer 2003 yılında Emekli Sandığı referans fiyat uygulamasına geçmeseydi aynı yıl ilaç harcaması 2 katrilyon liranın üzerine çıkacaktı. Referans fiyat uygulamasının 1 Marttan itibaren kaldırılmasıyla kurumun 2004 yılında ilaç harcamalarında dikkat çekici bir artış olması şaşırtıcı olmayacaktır.